Urban design


Samen de publieke ruimte van morgen creërendemain

Design in de publieke ruimte

 

‘Design in de publieke ruimte’ is een uitgebreid cocreatietraject met bedrijven, ontwerpers en 13 lokale besturen in Zuid-West-Vlaanderen. Zij creëren samen nieuwe producten en diensten. Uitnodigende publieke ruimte wint aan belang. Een weldoordachte invulling creëert impact voor inwoners en bezoekers. Het project TRIPOD biedt een uitgelezen kans om hier samen aan te werken. Het project moet leiden tot innovatieve producten en diensten voor de publieke ruimte.

Vijf projecten staan in de steigers. Deze vijf cases vertalen stuk voor stuk uitdagingen voor de publieke ruimte van morgen!

Project 1
De slimme vuilnisbak

 

Wat is een slimme vuilnisbak en welke rol en functie kan die vervullen in de openbare ruimte?

De klassieke straatvuilnisbak laat soms te wensen over. Vuil stapelt zich op, het ontwerp laat te wensen over en stadsmedewerkers rijden een groot deel van hun tijd rond om amper gevulde of halfvolle vuilnisbakken te legen. Tijd om het object en de functie van de vuilnisbak te herdenken!

Een slimme vuilnisbak verbindt verschillende functies met elkaar. Denk maar aan het meten van luchtvochtigheid, luchtkwaliteit, temperatuur, het integreren van openbare verlichting, het detecteren van beweging, interactieve signalisatie, het automatisch samendrukken van inhoud, het detecteren van het volume van de inhoud. Of waarom kan de vuilnisbak geen zitbank worden?

We moeten ook rekening houden met de huidige vuilnisbakken die nog niet aan vervanging toe zijn. Daar kunnen we misschien nieuwe functies aan toevoegen, waardoor die ook een ‘slimme vuilnisbak’ kunnen worden.

Project 2
Maak een zicht op de toekomst


Hoe creëer je een manier om een fysieke plek in relatie te plaatsen met het verleden of de toekomst?

Lokale besturen willen een plek in beeld brengen. Ze willen een toekomstbeeld presenteren, of een beeld van hoe die plek er vroeger uit zag. Dat is handig voor erfgoedprojecten of om nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen te presenteren.

Tijdens dit project zoeken we samen naar een manier om de transformatie van een een plek te visualiseren of inzichtelijk te maken. Visualiseren met een interactief element verhoogt bovendien de betrokkenheid: de kijker wordt een gebruiker.

Het product of de dienst bestaat erin om op een heel toegankelijke manier een object te ontwikkelen dat zich fysiek in de openbare ruimte bevindt en dat de bovenstaande functie kan vervullen.

 

Project 3
Mobipunten voor een slim verkeer

 

Hoe realiseer je een mobipunt op wijkniveau als een knooppunt voor mobiliteitsmiddelen?

Een mobipunt is een fysieke plek in een dorp, wijk of stad. Je kan er gebruik maken van verschillende diensten. Op een mobipunt vinden verschillende vervoersdiensten elkaar: autodelen, een fietsparking, een nabije halte van openbaar vervoer. Naast die mobiliteitsdiensten kan je er bijvoorbeeld ook info over buurtactiviteiten, een broodautomaat, wifi, een fietsherstelplaats of lockers voor pakjes vinden.

Een mobipunt moet goed herkenbaar zijn. Niet alleen de werking, maar ook het fysieke punt heeft een visuele impact op de openbare ruimte. Dit vormt een grote kans voor een ontwerper om een mobipunt conceptueel en esthetisch vorm te geven.

Een mobipunt moet meer zijn dan een nevenschikking van diensten. We willen een samenhangend geheel, dat bruikbaar en schaalbaar is in verschillende contexten en op diverse locaties.

Via het project Share North zijn lokale besturen al opgeroepen om deel te nemen aan dit project.

Project 4
Groenbeheer en onderhoud van morgen


Hoe kan je groenbeheer op een vernieuwende manier aanpakken?  Hoe maken we groenonderhoud minder tijds- en arbeidsintensief?

Veel lokale besturen zijn nog heel arbeidsintensief bezig met het beheer en onderhoud van hun openbare ruimte. Dit model staat onder druk.

In dit project stellen we een groep van pioniers samen. Dit zijn medewerkers die dagelijks groen beheren en onderhouden. Hun verschillende werkmethoden en tools worden ook in vraag. Deze dialoog en de bevindingen moeten leiden tot nieuwe inzichten en oplossingen.

We gaan op zoek naar optimalisatie van processen, nieuwe methodieken, nieuwe diensten en meer efficiëntie. Zo kunnen ook nieuwe businessmodellen ontstaan.

 

Project 5
Het Blauwe Park van de Eurometropool

Hoe kan je de fietsroute van de Blauwe Ruit in het Blauwe Park van de Eurometropool meer zichtbaar maken?

De Blauwe Ruit is een lus van 90 km die wordt gevormd door de belangrijkste waterlopen van de Eurometropool: de Deule, de Leie, het Kanaal van Bossuit-Kortrijk, de Schelde, het Spierekanaal en het Kanaal van Roubaix. Deze lus verbindt de drie deelregio’s van de Eurometropool via het water. De Eurometropool en haar partners willen van de Blauwe Ruit de toegangspoort tot het Blauwe Park van de Eurometropool maken.

Het fiets- en wandelcircuit van de Blauwe Ruit wordt specifiek ingericht voor de burgers van de Eurometropool maar ook voor toeristen. De Blauwe Ruit moet een sterke identiteit krijgen. In dit project gaan we op zoek naar een ingreep in het landschap langs de route. Deze duurzame markering typeert de Blauwe Ruit en de grensoverschrijdende context. De ingreep moet in het oog springen, maar kan alle vormen aannemen: bijvoorbeeld land art, een bomenrij, een digitaal concept.

Dit project is een POC (proof of concept) binnen Lille Métropole Wereldhoofdstad van het Design (Lille WDC2020). Hierdoor krijgt de Blauwe Ruit een internationale uitstraling. De open oproep wordt internationaal gecommuniceerd.


De aanpak: cocreatie

In TRIPOD II gaan we samen aan de slag. Het project kadert en begeleidt dit cocreatieproces.

De lokale besturen konden samen vijf projecten bepalen, bottom-up.

We starten telkens met de probleemstelling van elk project en zoeken vervolgens de juiste ondernemingen, partners en deelnemers.

Elk van de vijf projecten wordt gedragen door projectspecifieke eigenaars.

Bij aanvang van elk project maken de partners afspraken over het projectverloop en de milestones. Deze worden ook gecommuniceerd.

Op die manier realiseren we een kwaliteitsvolle samenwerking met toegevoegde waarde voor alle deelnemers.

In elk van de vijf projecten werken we vanuit duidelijke rollen en taken.

De ontwerper leidt het cocreatieproces en maakt samen met de groep de vertaalslag naar tastbare resultaten. Elke geselecteerde ontwerper van een project kan rekenen op een basisvergoeding van 14.000 euro. (excl. btw)

De deelnemende lokale besturen investeren in een actieve deelname en tijd.

De ondernemingen investeren in tijd en in mogelijkheden tot materialisatie van de prototypes.

Het budget voor het maken van prototypes en effectieve realisaties is niet inbegrepen in TRIPOD II en moet dan ook in elk project worden besproken met de projectpartners en lokale besturen.

— Open oproep lokale besturen, ondernemingen en designers. (April ’19) Lokale besturen en ondernemingen uit onze regio, Noord-Frankrijk en Wallonië krijgen de kans om deel te nemen aan ‘Design in de publieke ruimte’. Deelnemen betekent actief tijd en capaciteit inbrengen en bijdragen in de mogelijke financiering van het project. De aanstelling van een ontwerper verloopt volgens de wet van de overheidsopdrachten, als deel van het Europees Interreg-project TRIPOD II.

— Projectplan. De verschillende verwachtingen, visies en standpunten worden duidelijk gemaakt en scherpgesteld. Een projectplanning en een duidelijke designbrief formuleren meetbare succescriteria.

— Cocreatie. Tijdens het project komen de partners op regelmatige tijdstippen samen om het project te bespreken, ideeën te creëren en deeltaken te bepalen. Antwerp Management School begeleidt op juridisch vlak en co-ownership.

— Proof of concept. (Oktober ‘19) Tijdens de Week van het Ontwerpen 2019 wordt een ‘proof of concept’ voorgesteld aan het grote publiek. Dit toetsingsmoment genereert bijkomende inzichten vanuit het publiek. Die worden meegenomen bij het uitwerken en materialiseren van het nieuwe product.

— Materialiseren en testen. Prototypes en testopstellingen maken het product reëel. In deze fase worden eventueel bijkomende ondernemingen aangetrokken om samen het nieuwe concepten verder te cocreëren en materialiseren.

— Voorstelling van het project tijdens INTERIEUR / Week Van Het Ontwerpen 2020. (Oktober ‘20) Het grote publiek kan kennis maken met het finale resultaat, samen met de andere projecten van ‘Design in de publieke ruimte’. Bezoekers krijgen ook een blik achter de schermen van het proces van het project.

Het uiteindelijk uitgewerkte resultaat wordt getoond aan het grote publiek op Wereldwaterdag op 22 maart 2020.

Voor het project rond fietsen in de Eurometropool wordt een andere aanpak gehanteerd omwille van het internationale karakter van de oproep.

De open oproep wordt verspreid in een internationale context, onder meer via het UNESCO Creative Cities Network. Ontwerpers kunnen kandideren, waarna een longlist wordt gemaakt. Uit de longlist wordt op basis van de vooropgestelde criteria een keuze gemaakt door een jury. Deze zal bepalen welke drie kandidaten in aanmerking komen voor verdere uitwerking. Voor elk van de drie gekozen deelnemers is een budget voorzien van 1.500 euro. Een jury evalueert de drie voorstellen. Daarna kan de gekozen ontwerper aan de slag.

Een proof of concept wordt voorgesteld in de Week van het Ontwerpen 2019.

Heb je interesse om deel te nemen aan ‘Design in de publieke ruimte’?
Bezorg ons eerst informatie over jezelf en je interesse.

Wij nemen vervolgens contact met je op met de precieze opdrachtstelling.
Projectleider Kris Dekeyzer
056 24 16 16
kris.dekeyzer@leiedal.be